Egipt

Egipt - dar Nilu

Warunki naturalne.

Cywilizacja Egipska narodziła się, jak wszystkie inne wczesne cywilizacje, nad wielką rzeką. Życie w Egipcie możliwe było tylko w pobliżu Nilu. Rzeka wylewając nanosiła na brzeg warstwę żyznego mułu. Starożytni Egipcjanie, poprzez system, kanałów irygacyjnych, dążyli do tego by jak najwięcej ziem miało dostęp do życiodajnej wody. Kanały nawadniające powiększały areał gruntów uprawnych, ale ich wykopanie i konserwacja wymagały pracy setek ludzi, zdolności do jej organizacji i umiejętność przewidzenia wylewów. Spełnienie tych warunków mogło zapewnić jedynie silne państwo ze sprawną administracją. Egipt dzielił się Deltę i Dolinę Nilu. Rolnictwo w Delcie rozwijało się wolniej niż w Dolinie, z powodu dużej ilości bagien i rozlewisk, które utrudniały irygację.

Muł z Nilu użyźniał glebę, rzeka dostarczała wody ludności Egiptu (otoczonej od wschodu, zachodu i południa przez pustynie). Nil pełnił również rolę największej i najważniejszej arterii komunikacyjnej państwa faraonów.

Starożytny Egipt cierpiał na niedostatek drewna, z którego można by budować statki i przedmioty codziennego użytku, musiał je sprowadzać drogą handlu. Budulca dla piramid i pałaców było pod dostatkiem- skalne brzegi doliny Nilu dostarczały wapień, piaskowiec, granit i bazalt. Miedź i niewielkie ilości srebra znajdowano na wschodniej pustyni, zaś po złoto wyprawiano się na półwysep Synaj. Brak cyny spowodował, że Egipt wstąpił w epokę brązu z tysiącletnim opóźnieniem.

Władza.

Tradycja podaje, że Egipt zjednoczony został przez Narmera (Menesa) władcę Górnego Egiptu (Dolina Nilu), który podbił Egipt Dolny (Deltę), tworząc jedno państwo ze stolicą w Memfis. System władzy w starożytnym Egipcie był despotią teokratyczną. Faraon (gr. „per- aa”, tytuł władcy Egiptu oznaczający początkowo wielki dom), otoczony boskim kultem, stanowił prawa ale im nie podlegał. Monarcha decydował o wszystkich sprawach państwowych: mianował urzędników, nadawał i odbierał majątki, zaradzał wojnę i pokój, kreował nowe kulty i był najwyższym kapłanem. Faraonowie opierali swe rządy na rozbudowanym aparacie biurokratycznym, kapłanach i armii.

Wiara i świątynie.

Starożytni Egipcjanie wyznawali religię politeistyczną. W przekonaniu Egipcjan każda dziedzina życia miała swoje bóstwo opiekuńcze. Do najważniejszych bogów Egiptu zaliczmy:

• Ra - bóg tarczy słonecznej
• Ozyrys – bóg wegetacji i władca świata umarłych
• Horus - opiekun faraonów
• Hathor - bóstwo nieba i opiekunka matek

Każde miasto w Egipcie posiadało swego boskiego opiekuna. Opiekun miasta, które, aktualnie, było stolicą stawał się bogiem ogólnopaństwowym. Specyficzną cechą religii egipskiej było łączenie dwóch bóstwo w jedno (Ammon i Re byli czczeni pod imieniem Ammon- Re). Kult koncentrował się wokół figurek i posągów, w których, jak wierzyli Egipcjanie, mieszkali bogowie. Faraon uważany był za gwarant ładu, harmonii i sprawiedliwości, to on reprezentował Egipcjan przed bogami. Religijny aspekt funkcji faraona dodawał jego władzy dodatkowego autorytetu.

Świątynie były nie tylko miejscem kultu konkretnego boga, ale spełniały funkcje centrów naukowo- kulturalnych. Stan kapłański pomagał faraonowi w sprawowaniu władzy i dostarczał wykształconych ludzi dla aparatu państwowego.

Społeczeństwo.

Populacja starożytnego Egiptu miała hierarchiczną strukturę. Na szczycie hierarchii społecznej znajdował się faraon. Poniżej faraona usytuowani byli Nomarchowie (wysocy urzędnicy, zarządcy „Nomów”-jednostek terytorialnych w Egipcie), kapłani i niżsi urzędnicy. Na dole drabiny społecznej znajdowali się chłopi i niewolnicy. Chłopi ponosili kosztu funkcjonowania państwa, ciążyło na nich obowiązek kopania kanałów i pracy przy budowie piramid.

Osiągnięcia cywilizacji egipskiej.

Egipcjanie doskonale rozwinęli matematykę, dokładne obliczenia były konieczne do zaplanowania i wybudowania piramid i budowli sakralnych. Mieszkańcy Egiptu opanowali, na bardzo wysokim poziomie, umiejętność obróbki kamienia i wyrób szkła. Brak cyny spowodował, że Egipt wstąpił w epokę brązu z tysiącletnim opóźnieniem. Przez dokonywanie zabiegów mumifikacyjnych egipscy uczeni poznali anatomię ludzkiego ciała. Egipcjanie rozwinęli również astronomię. Egipski system pisma -hieroglify zalicza się do najstarszych na świecie. W rzeczywistości Egipcjanie wypracowali trzy rodzaje pisma : hieroglificzne (używane przez kapłanów, wykuwane w kamieniu), hieratyczne i demotyckie (najbardziej uproszczone, ludowe)

Materialnymi świadectwami umiejętności starożytnych Egipcjan są wielkie kamienne piramidy, okazałe świątynie i pałace. Egipscy rzemieślnicy tworzyli wspaniałe ozdoby ze złota i kamieni szlachetnych. Przykładem kunsztu egipskich artystów jest słynny sarkofag Tutenhamona.

Chronologia.

Dzieje Egiptu faraonów dzielimy na epoki Starego, Średniego i Nowego państwa oraz Epokę Późną. Pomiędzy epokami datuje się okresy przejściowe. Dzieje Egiptu dzieli się również na okresy panowania poszczególnych dynastii.

Najważniejsze daty (p.n.e.)

ok. 3150

Faraon Menes (Narmer) dokonuje zjednoczenia Egiptu.

1640- 1532

Hyksosi podbijają Egipt i przejmóją w nim władzę.

1550- 1070

Władcy Egiptu podejmują działania zbrojne i polityczne na terenie Palestyny, Syrii. Wojny z Hetytamii

1353-1335

Faraon Echnaton przeprowadza reformę religijną- stary panteon zostaje zastąpiony jednym bogiem słońca- Atonem

525-404

Persowie zdobywają Egipt

404- 343

Przejściowa Niepodległość

343- 332

Ponowne panowanie Persów

332

Egipt częścią imperium Aleksandra Wielkiego.