Wędrówki ludów

Wędrówki ludów. Państwa Barbarzyńskie

Od końca IV w. n.e. na w granice Imperium Rzymskiego zaczęły masowo napływać barbarzyńskie plemiona germańskie. Wcześniej Germanowie również osiedlali się na ziemiach cesarstwa lecz była to kolonizacja pokojowa, przybysze asymilowali się z miejscową ludnością, a pod koniec istnienia państwa rzymskiego stanowili podstawę armii cesarskich (takie zjawisko nazywamy "barbaryzacją armii"). Sytuacja zmieniła się, gdy germańscy Goci zostali wyparci ze stepów czarnomorskich przez koczowniczych Hunów. Germanowie, uciekając przed najeźdźcami, osiedlili się na terenach cesarstwa, w Tracji nad Morzem Egejskim. Północno-wschodnią granicę Rzymu na rzece Ren przekroczyli Swewowie, Frankowie, Wandalowie i Burgundowie. Barbarzyńcy wtargnęli na tereny cesarstwa w okresie osłabienia władzy centralnej, ciągłych konfliktów o tron. Plemiona angażowały się w konflikty o władzę, dewastowały tereny Imperium (w 410 r.n.e. Wizygoci złupili nawet Rzym), czym przyczyniały się do wzrostu chaosu i przyspieszali upadek Cesarstwa. Ludy barbarzyńskie zajmowały dawne tereny Imperium pod własne osadnictwo; wspomnieni Wizygoci osiedli w Hiszpanii, Wandalowie na północno-zachodnich wybrzeżach Afryki. Brytanię najechali Anglowie, Sasi i Jutowie, a Frankowie zagarnęli Galię.

Największe zagrożenie dla słabnącego Rzymu stanowili Hunowie plądrujący jego terytorium pod wodzą Attyli. W roku 451 r.n.e. w bitwie na Polach Katalaunijskich wojskom cesarskim i germańskim udało się Hunów pokonać, ale nie był to koniec wędrówek i najazdów barbarzyńców. W granice rzymskie wtargnęli wówczas Burgundowie a koniec V i pierwsza połowa VI w to okres, gdy Italię najechali Ostrogoci i Longobardowie.

Królestwa barbarzyńskie

Od upadku Cesarstwa Zachodniorzymskiego (476 r.n.e.) na jego byłych terytoriach powstawały władztwa barbarzyńców, pod koniec VI w. n.e. ustaliły się granice pomiędzy ziemiami najeźdźców. W Hiszpanii i północno-zachodniej Galii Wizygoci zbudowali swe państwo, Italia rządzona była przez Longobardów, jednak Bizancjum utrzymało na półwyspie Apenińskim część terytoriów, zaś drobne państewka anglosaskie powstały w Brytanii. Barbarzyńcy zdobyli te terytoria dzięki sile militarnej, lecz dla utrzymania się u władzy potrzebowali pomocy ludności podbitej. Najlepszym przykładem tej zależności są dzieje Chlodwiga. Ten wódz frankijski zdecydował o przyjęciu przez jego plemię katolicyzmu w roku 496. Niektóre plemiona barbarzyńskie już wcześniej przeszły na chrześcijaństwo, lecz w postaci uznawanego przez Rzym za herezję, Arianizmu. Chrzest przyniósł Frankom korzyści polityczne: sojusz z Kościołem katolickim oraz poparcie ludności galo-rzymskiej i dawnej arystokracji. Chlodwig odbił Akwitanię z rąk Wizygotów, a jej katolicka ludności przeszła na stronę Franków - swoich współwyznawców.

Monarchia Frankijska pod wodzą dynastii Merowingów była najpotężniejszą siłą polityczną i militarną w VIII i IX w. Pod władzą Franków znajdowała się Galia, Nadrenia , ziemie germańskie od Fryzji na północy po Bawarię na południu. Nawet niektóre państwa anglosaskie uznawały zwierzchność Merowingów. Państwo Franków do największej potęgi doprowadził ród Karolingów, którego członkowie kolejno sprawowali urząd majordomusa Austrazji. Karolingowie od VII w., wykorzystując osłabienie Merowingów, umacniali swe wpływy. Karol Martel, który w 732 pod Poitiers zatrzymał ekspansję arabską, wzmocnił Karolingów na tyle,że jego syn Pepin Krótki zdetronizował starą dynastię i dzięki poparciu papieża koronował się na króla Franków. Dobre stosunki z papiestwem były jednym z filarów władzy Karolingów. Pepin Krótki w zamian za poparcie okazane przez papieża pobił Longobradów w Italii, a wydarte im terytoria nadał papiestwu. Syn Pepina - Karol Wielki - kontynuował podboje. Pod jego władzą znalazły się północno-wschodnia część Hiszpanii, północno-środkowe Włochy. Karol pokonawszy Awarów nękających jego imperium najazdami, stał się najpotężniejszym władcą chrześcijańskim, obrońcą Kościoła i krzewicielem wiary. W Boże Narodzenie roku 800 papież Leon III koronował Karola Wielkiego na cesarza Rzymian. Był to jednocześnie powrót do rzymskiej tradycji poprzez przywrócenie godności i insygniów cesarskich. Nowy cesarz uzyskał trwałe panowanie nad państwem Longobardów, zwierzchnią władzę nad innymi monarchami zachodniochrześcijańskimi oraz stał się opiekunem papiestwa i Rzymu. Jedność i potęga imperium karolińskiego była zagrożona przez germański zwyczajowy podział państwa między synów panującego. W 843 r. w Verdun wnukowie Karola Wielkiego podzielili między siebie imperium. Lotar otrzymał tytuł cesarski oraz Italię, Prowansję, Burgundię,Nadrenię i część Niderlandów wraz z siedzibą cesarską w Akwizgranie. Ludwikowi Niemieckiemu przypadło w udziale królestwo wschodniofrankijskie( zalążek późniejszych Niemiec) a Karol Łysy miał rządzić państwem zachodniofrankojskim.(późniejsza Francja). Państwo Lotara upadło w II połowie IX w.